Ontmoeting met Syrische opa in Hama

Ontmoeting met bijzondere opa in Hama

“De noria’s van Hama kleurden rood van bloed”, zei je. Je droeg een stofjas en een muts op het hoofd. Je keek me in de ogen. Ik ontmoette jou in een cafeetje, munttheetjes stonden op een plastieken tafeltje. Spreken gebeurde op gedempte toon, af en toe onderbroken door het geklingel van het lepeltje in de theeglaasjes. Suiker danste rond en maakte de thee troebel, in tegenstelling tot jouw ogen die kwiek voor zich uit keken. Je vertelde over tanks die huizen aan flarden schoten, vliegtuigen die bommentapijten braakten, bulldozers die een stad tot een lege steenwoestijn transformeerden. 25.000 doden. Een trieste bladzijde in de geschiedenis van dit gezellige stadje, met zijn eeuwenoude waterraderen, de noria’s, en zijn An-Nuri moskee.

Ik vroeg mij af of je overdreef. Eén van jouw eigen kinderen droeg je ten grave. Even keek je in het oneindige, alsof je jouw kleine jongetje zag rondhuppelen in het paradijs. Je stelde jezelf in het Frans aan ons voor en toen zaten we in dat duister steegje te luisteren naar jouw verhaal. Een ventilateur speelde met de blonde haren van Valerie, een vreemd zicht in dat donkere hol, waar alleen mannen thuis waren, zonder Stella, maar met dampende waterpijp en geurige muntthee. Het was er stil, een fluisterspel met mannen met snorren. Af en toe mompelde je een Salaam Aleikum wanneer iemand anders over de drempel van het café kwam.

Je sprak de naam van Hafez-al-Assad niet uit, vader van de tegenwoordig alom bekende Bashar-al-Assad. Toch wist ik dat hij het was op wie je jouw pijlen richtte. Je was de slachting van 1982 niet vergeten. 17 jaar geleden maar fris in het geheugen. Tot mijn schaamte wist ik toen niet waarover je praatte. Een verhaal dat in het Westen nooit weerklank kreeg. Amnesty International bevestigde jouw versie: in Hama vond een ongeziene slachting plaats: 25.000 doden. De Arabische lente vandaag is geen nieuws in Syrië, alleen waren er in het verleden geen sociale media. In 1964 kwam de soennitische meerderheid in Hama al in opstand tegen de door Alawieten beheerste minderheid van het socialistische Baath regime van de Assads, met honderd doden als gevolg. Het begin van een opstand die zijn gruwelijk hoogtepunt zou kennen in 1982. In 2014 weten we trouwens dat 1982 geen echt hoogtepunt was, maar slechts een waarschuwende kleinere vulkaanuitbarsting voor de totale eruptie van vandaag.

Vandaag, beste opa, blijft je soms door mijn geheugen spoken als ik het verwoeste Syrië zie. Ik heb een foto van jou, dat helpt. Vandaag legt Bashar Hama opnieuw in de as. Nieuwe bommenladingen laten vers bloed spuiten uit de ongeheelde littekens van 30 jaar gelden. Nog rauwer, nog driester, met (voorlopig) 20 maal zo veel doden.

Mijn ontmoeting met opa in Hama

Na al die jaren scheppen de raderen van de noria’s alweer bloed, arme opa. Is jouw bloed erbij? Of is jou een rustige natuurlijke dood gegund geweest, omringd door geliefden? Of leef je nog? Ik weet niet wat ik moet hopen. Je haatte vader Assad. Nu laat zoon Assad Hama een tweede keer platwalsen door tanks en vliegtuigen. Hopelijk zwaaien jouw kinderen en kleinkinderen niet met een kalasjnikov aan het front. Hopelijk leven ze nog. Maar wat mag ik er verder over hopen? Als er een ideaalscenario bestond voor deze wereld wens ik dat ik in 2019 aan de An-Nuri moskee falafel mag eten met een kind of kleinkind van jou, in vrede. Zou dat niet mooi zijn, waarde vriend-voor-één-avond”.

Auteur: Jan Fransen
Weblog: www.reizenginderachter.com
Facebook: www.facebook.com/reizenvoorbijdeverbeelding 

Reageer op dit artikel
  1. Auteur

    Ik ben Jan Fransen. In 2015 staat de teller op honderd reizen in vijftig landen. Beroepshalve ondersteun ik ontwikkelingslanden in hun inspanningen om de kwaliteit van hun onderwijs te verbeteren. Maar ook in mijn vrije tijd reis ik, en ik schrijf over reizen, vooral minder bekende bestemmingen. Ik ga dansen (latino) en wandelen, een glas wijn drinken met vrienden en een boekje lezen in een gezellige zaak waar kwaliteitsespresso de neus prikkelt. Ik apprecieer optimisme, vrolijkheid, relativeringsvermogen en humor. Van negativisme, gelatenheid, dweperij en cynisme word ik moe.

Tags: HamaSyrië