Indonesië telt ruim zeventienduizend eilanden en juist dat maakt het plannen van een reis zo leuk en zo lastig tegelijk. Waar begin je, hoe kom je van eiland naar eiland en wat sla je over? Wij zijn zelf al meerdere keren teruggekeerd naar dit land en met deze route van west naar oost zie je in drie tot vier weken de hoogtepunten van de archipel, met genoeg ruimte om onderweg af te wijken van het plan. Onderweg nemen we je mee langs de plekken waar wij zelf hebben gestaan, gegeten en overnacht.

Java als startpunt

De meeste reizigers vliegen op Jakarta of Denpasar, maar wie op Jakarta landt, kan meteen door naar het culturele hart van Java. Yogyakarta is de springplank naar de Borobudur, de grootste boeddhistische tempel ter wereld. Voor ons was dit een van de mooiste, misschien wel de meest betoverende plek van heel Indonesië, zeker tijdens zonsondergang, wanneer de zon prachtig op de beelden en de platen schijnt en je je heel even ontzettend klein voelt. In dezelfde omgeving ligt Prambanan, de grootste hindoetempel van Indonesië, gebouwd rond 850 na Christus. Door een zware aardbeving in 2006 zijn van de 244 tempels er tot nu toe pas een handjevol gerestaureerd, maar dat maakt een bezoek niet minder de moeite waard.

Vanuit Yogyakarta reis je per trein verder naar Oost-Java voor de vulkaan Bromo. Wij gingen hier vroeg in de ochtend naartoe voor de zonsopkomst boven de rokende krater, met een jeep en een dikke jas tegen de kou. Een klassieker die zijn reputatie meer dan waarmaakt, ook al sta je er met honderden anderen. Onderweg raden we trouwens ook de treinreis tussen Bandung en Yogyakarta aan: je rijdt door de mooiste landschappen van Java en ontmoet op de perrons locals, wat het net wat echter maakt dan het vliegtuig.

Bali voorbij de drukte

Bali heeft last van zijn eigen succes, maar het eiland is groter dan Canggu en Seminyak. Rijd naar het noorden voor de watervallen en koffieplantages rond Munduk, of naar het oosten waar Sidemen laat zien hoe Ubud er twintig jaar geleden uitzag. Ubud zelf missen we overigens nooit: naast de terrasvormige rijstvelden staat het bekend om zijn handwerk en cultuur en is het misschien wel het meest authentieke deel van Bali. Ga zeker ook langs de Tegalalang rijstterrassen, ten noorden van Ubud, waar het hoogteverschil zorgt voor een prachtig uitzicht en foto’s die net wat meer diepte hebben.

Voor een fris moment tussendoor is de Sekumpul waterval een aanrader. Je kunt hem van bovenaf bewonderen, maar via een wandelroute kom je helemaal onder de waterval, heerlijk verfrissend in de tropische hitte. Wie van vulkanen houdt, kan de Agung beklimmen, de hoogste en meest actieve vulkaan van Bali en een belangrijk spiritueel centrum voor de lokale bevolking. Een toegankelijker alternatief is de Mount Batur sunrise trekking: je vertrekt midden in de nacht en staat na zo’n twee uur klimmen boven, met uitzicht over het kratermeer. Prima te doen met een redelijke conditie en goede schoenen, maar boek dit altijd met een ervaren gids en beklim een actieve vulkaan nooit op eigen initiatief.

Aan de kust bij Amed hebben wij gesnorkeld bij Japanese Ship Wreck Point, een scheepswrak uit de Tweede Wereldoorlog dat je zonder boot vanaf het strand kunt bereiken, een van de weinige plekken ter wereld waar dat kan.

Onze plekken rond Sanur, die je zelden in de standaardroutes ziet

Wij verbleven zelf een tijd in Sanur, dat voor ons echt de ideale uitvalsbasis is: een kleine 40 minuten van het vliegveld, rustiger dan Kuta en met een boulevard langs het strand die geweldig is om de dag af te sluiten. Vanuit Sanur zijn een paar bezienswaardigheden goed te combineren:

• Het Bajra Sandhi Monument, op zo’n 15 minuten rijden, een imposant herdenkingsmonument in de vorm van een ‘bajra’ met diorama’s over de Balinese geschiedenis en mooie vergezichten vanaf de verschillende verdiepingen.

• Big Garden Corner, ook in de buurt van Sanur, een tuinattractie met grote beeldhouwwerken, een miniatuurversie van de Borobudur, een orchideeëntuin en een koffie-, thee- en honingproeverij die bij het entreeticket is inbegrepen.
• Verder naar het zuiden liggen Karang Boma Cliff en de Uluwatu Temple, een paar kilometer uit elkaar en dus goed te combineren. Bij Karang Boma volg je vanaf de kruising het pad rechtdoor voor het gratis uitzichtpunt over de kust. Let op je spullen: er lopen hier veel apen rond. Bij de Uluwatu Temple, een 11e-eeuwse zeetempel op zo’n 70 meter hoogte, geldt hetzelfde advies nog sterker. De apen daar worden door de lokale bevolking als heilige beschermers gezien, maar staan ook bekend om hun brutaliteit. Martin kan erover meepraten: die had zomaar een aap op zijn rug voor hij het doorhad.

• Voor souvenirs en een blik op traditionele Balinese huizen is Pasar Seni Sukawati Gianyar een leuke tussenstop op weg naar Ubud of Oost-Bali.
• En als je wat verkoeling zoekt: Icon Bali, het gloednieuwe winkelcentrum direct aan de kust in Sanur, met een ‘floating market’ op de begane grond en ’s avonds een heel andere sfeer door de vele lichtjes.

Voor eten in en rond Sanur gaan wij graag naar Lezat Beach Restaurant met uitzicht op Candidasa Beach, Forketta Bali voor goed Italiaans eten, Warung Coconut Tree voor de klassieke Indonesische keuken, Over The Moon Café als je even binnen en koel wilt zitten, en Segara The Seaside voor eten met je voeten in het zand, op vrijdagavond met livemuziek. En als accommodatie in Sanur kunnen wij Villa Mahapala van harte aanbevelen: eigen zwembad per villa, een prachtige tuin en een ontbijt waarbij je elke ochtend kunt kiezen tussen continental, Indonesian, Japanese of American. Niet de goedkoopste optie in Sanur, maar wat ons betreft elke euro waard.

Van Lombok naar de Gili-eilanden

Met de fastboat steek je in een paar uur over naar Lombok, het rustigere buureiland van Bali. Wandelaars kunnen zich wagen aan de Rinjani, een pittige meerdaagse trektocht naar een kraterrand op ruim drieduizend meter. Voor de klassieke tropenervaring liggen de drie Gili-eilanden voor de kust. Geen auto’s, geen scooters, alleen fietsen en paardenkarren die je over zandpaden rond het eiland brengen. Rond Gili Trawangan en Gili Air kun je met zeeschildpadden zwemmen.

Online blijven tussen de eilanden

Bij het eilandhoppen regel je vrijwel alles via je telefoon, van ferrytickets tot het vinden van je homestay. Een lokale simkaart kopen kan, maar registratieregels en wisselende verkooppunten maken het onnodig omslachtig. Kies daarom voor de beste eSIM voor Indonesië en installeer simpelweg een databundel via een app. Op deze manier heb je meteen bereik zodra je landt en hoef je op geen enkel eiland op zoek naar een telefoonwinkel. Goed om te weten: de dekking is op Java en Bali uitstekend, maar op afgelegen eilanden zoals rond Komodo is het signaal schaarser. Download offline kaarten voor je de boot op stapt.

Vervoer tussen de eilanden

De grote vraag bij elke reis door Indonesiue is hoe je van A naar B komt. Op Java is de trein voor ons de fijnste optie, comfortabel, betaalbaar en met uitzicht op rijstvelden en vulkanen. Boek de executive class voor lange trajecten, het prijsverschil is klein en het comfort groot. Tussen Bali, Lombok en de Gili’s varen fastboats meerdere keren per dag. Koop je ticket bij een kantoor met goede reviews en houd rekening met een ruwe overtocht in het droge seizoen als de wind opsteekt. Voor de grotere afstanden, bijvoorbeeld naar Flores, is een binnenlandse vlucht de beste keuze. Maatschappijen als Garuda en Citilink vliegen dagelijks, en de tijdwinst weegt op een reis van drie weken zwaar. Plan je vluchten niet te strak achter elkaar, vertragingen horen bij het Indonesische luchtruim.

Verder naar Flores en Komodo

Wie meer tijd heeft, vliegt door naar Labuan Bajo op Flores. Vanuit dit havenstadje vertrekken boottochten door het Nationaal Park Komodo, waar je de beroemde varanen in het wild ziet en snorkelt boven koraal dat tot de mooiste van Indonesië behoort. Een meerdaagse boottrip met overnachting aan boord is de mooiste manier om dit deel van de archipel te ervaren, met roze stranden en mantaroggen als vaste onderdelen van het programma.

Eilanden die andere reizigers vaak tippen

Deze route houdt zich bewust aan het bekende pad van west naar oost, maar andere reizigers tippen regelmatig andere namen die verder de archipel in trokken. Raja Ampat, voor de kust van West-Papoea, wordt door bijna iedereen die er is geweest omschreven als een van de mooiste plekken ter wereld om te duiken en snorkelen, met een ongekend rijk koraalrif en uitzichtpunten als Piaynemo en Wayag die over tientallen kleine eilandjes uitkijken. Het vergt wel wat meer reistijd en planning, dus reken op een aparte trip of een stevige verlenging van je route.

Sumba, ten zuiden van Flores, wordt regelmatig genoemd als de rustige tegenhanger van Bali: weinig andere reizigers, uitgestrekte graslandschappen en een cultuur waarin eeuwenoude tradities nog dagelijks leven. Ook Karimunjawa, een eilandengroepje vlak voor de kust van Java en dus makkelijk te combineren met een Java-route, wordt vaak getipt om zijn rustige, nog onontdekte stranden.

Selamat jalan (have a safe trip)

Het droge seizoen van april tot en met oktober is de beste reistijd voor deze route. Reken op een mix van vliegtuig, trein, fastboat en scooter, en plan niet elke dag vol. De mooiste momenten in Indonesië zijn zelden de geplande: een uitnodiging voor een ceremonie, een warung waar je blijft hangen of een strand dat op geen enkele kaart bijzonder leek. Houd je route dus losjes, boek alleen je eerste nachten vast en laat de rest van zelf invullen. Selamat jalan!

Dit artikel over eilandhoppen in Indonesië in geschreven in samenwerking met Saily